Oy

Yerning yagona yo'ldoshi va odam qadam bosgan yagona dunyo

Oy — Yerning eng yaqin qo'shnisi. U o'zi yorug'lik chiqarmaydi, Quyosh nurini ko'zgudek qaytaradi. Shuning uchun goh o'roqdek, goh to'p-to'la ko'rinadi — bu Oy fazalari. Oyda havo yo'q, osmoni kunduzi ham qop-qora. 1969-yilda odamlar Oyga borib, uning ustida yurdi va izlari hali ham o'sha yerda turibdi!

Oy — Yerning tabiiy yo'ldoshi, radiusi 1 737 km (Yernikining 27%). U 384 400 km masofada 27,3 kunda bir marta aylanadi va shu vaqt ichida o'z o'qi atrofida ham bir marta aylanadi (sinxron aylanish) — shuning uchun Yerdan doim bir tomonini ko'ramiz. Fazalar 29,5 kunlik sikl bilan almashadi: yangi oy → o'sayotgan o'roq → to'lin oy → kamayayotgan o'roq. Oy Yerdagi suv ko'tarilishi va qaytishini (to'lqinlarni) o'z tortishishi bilan boshqaradi. Yuzasi kraterlar (meteorit izlari) va qorong'i "dengizlar" (qotgan lava tekisliklari) bilan qoplangan. Apollo dasturi (1969–1972) 12 astronavtni Oyga tushirdi va 382 kg tosh olib keldi.

Qiziq faktlar

• Oy har yili Yerdan 3,8 sm uzoqlashadi — tirnog'ingiz o'sish tezligida.
• Oydagi izlar millionlab yil saqlanadi: u yerda shamol ham, yomg'ir ham yo'q.
• Oyda vazningiz 6 barobar kam bo'ladi — 6 barobar baland sakraysiz!
• Oyning orqa tomonini 1959-yilgacha hech kim ko'rmagan edi — birinchi bo'lib Luna-3 kemasi rasmga oldi.