Io

Quyosh tizimidagi eng vulqonli dunyo

Io — Yupiterning sariq-qizil yo'ldoshi, pitsaga o'xshaydi! Unda 400 dan ortiq vulqon bor va ular doim otilib turadi. Lava favvoralari 300 km balandga ko'tariladi — bu Yerdagi eng baland tog'dan 30 barobar baland. Yupiter Ioni shunchalik kuchli tortadiki, uning ichi doim qizib turadi.

Io (radiusi 1 822 km, Oydan sal katta) — Yupiterning eng ichki Galiley yo'ldoshi, 1,77 kunda aylanadi. Yupiter va qo'shni yo'ldoshlar (Yevropa, Ganimed) tortishishi Ioning yuzasini kuniga 100 m gacha bukadi — bu ishqalanish uning ichini eritadi (to'lqin qizishi). Natijada 400+ faol vulqon, oltingugurt tekisliklari (sariq, qizil, oq ranglar) va 500 km gacha ko'tariluvchi otilish ustunlari. Loki vulqoni Yerdagi barcha vulqonlar birgalikdagidan ko'proq issiqlik chiqaradi. Ioda suv yo'q, kraterlar deyarli yo'q — yuzasi doim yangilanadi. Yupiter magnit maydoni Iodan sekundiga 1 tonna modda tortib oladi.

Qiziq faktlar

• Io Quyosh tizimidagi eng quruq jism — unda bir tomchi ham suv yo'q.
• Ioning vulqonlari shunchalik kattaki, ularni Yerdan teleskopda ko'rish mumkin.
• Io Galiley 1610-yilda kashf etgan 4 yo'ldoshdan biri — bu Yer koinot markazi emasligini isbotladi.