Triton

Teskari aylanadigan muzli dunyo

Triton — Neptunning eng katta yo'ldoshi va u boshqalarga qarama-qarshi tomonga aylanadi! Olimlar o'ylashadiki, Triton avval Neptundan uzoqda sayr qilgan mitti sayyora bo'lgan, keyin Neptun uni tutib olgan. Triton juda sovuq — Quyosh tizimidagi eng sovuq joylardan biri. Lekin u yerda azot geyzerlari 8 km balandga otiladi!

Triton (radiusi 1 353 km) — Neptunning eng katta yo'ldoshi va Quyosh tizimidagi teskari (retrograd) orbitada aylanadigan yagona yirik yo'ldosh: Neptun aylanishiga qarshi yo'nalishda 5,9 kunda. Bu uning Koyper kamaridan tutib olingan mitti sayyora (Plutonga o'xshash) ekanini ko'rsatadi. Yuzasi −235 °C — o'lchangan eng sovuq jismlardan biri; azot, metan va suv muzi. Voyager-2 1989-yilda faol azot geyzerlarini (8 km balandlik) va "qovun po'sti" relyefini ko'rdi. Tritonda siyrak azot atmosferasi bor. To'lqin kuchlari uni Neptunga yaqinlashtirmoqda: ~3,6 mlrd yildan keyin u parchalanib, Saturnnikidan ham katta halqa hosil qiladi.

Qiziq faktlar

• Triton Neptun kashf etilganidan atigi 17 kun keyin topilgan — 1846-yilda.
• Tritonda geyzerlar suv emas, azot gazi otadi — sovuqdan.
• Bir kuni Triton parchalanib, Neptunga Saturnnikidan katta halqa beradi.