WonderSphere 3D dunyo yuklanmoqda…

Pluton

Sayyoralikdan chetlatilgan yurak shaklidagi mitti dunyo

Pluton 76 yil davomida 9-sayyora hisoblangan, lekin 2006-yilda olimlar uni 'mitti sayyora' deb atashdi — chunki u juda kichik, Oydan ham kichik! Pluton Quyoshdan shunchalik uzoqki, u yerda Quyosh oddiy yulduzdek ko'rinadi va yil 248 Yer yiliga teng. 2015-yilda 'New Horizons' kemasi Plutonga uchib borib, uning sirtida ulkan muzli 'yurak' rasmini yubordi. Plutonning yo'ldoshi Xaron shunchalik kattaki, ular birga raqs tushayotgandek aylanadi.

Pluton (radius 1 188 km, Oyning 2/3 qismi) — Koyper kamaridagi eng katta ma'lum jism, 1930-yilda Klayd Tombo kashf etgan. 2006-yilda Xalqaro astronomiya ittifoqi 'sayyora' ta'rifini kiritdi (orbitasini boshqa jismlardan tozalagan bo'lishi kerak) — Pluton mitti sayyora bo'ldi (Erida, Serera, Xaumea, Makemake bilan). Orbitasi cho'zinchoq (30–49 AB) va 17° qiya; 1979–1999 yillarda Neptundan yaqinroq bo'lgan. Sirt: azot, metan va uglerod oksidi muzlari, −230 °C; 'Sputnik Planitia' — 1 000 km li azot muzligi ('yurak'ning chap qismi), muz vulqonlari, ko'k tumanli yupqa atmosfera. Xaron (radius 606 km) — Plutonning yarmi, tizimning umumiy massa markazi Plutondan tashqarida — 'qo'sh mitti sayyora'; ikkalasi bir-biriga bir tomoni bilan qarab 6,4 kunda aylanadi. Yana 4 kichik yo'ldosh (Stiks, Niks, Kerber, Gidra). New Horizons (2006–2015, 9,5 yil, 5 milliard km) — birinchi va yagona tashrif.

Qiziq faktlar

  • Pluton kashf etilganidan (1930) beri Quyosh atrofini hali bir marta ham to'liq aylanmagan — 2178-yilda aylanadi.
  • Plutonning nomini 11 yoshli ingliz qiz Venetiya Berni taklif qilgan.
  • Pluton va Xaron bir-biriga doim bir tomoni bilan qarab turadi — go'yo qo'l ushlashib raqs tushadi.

Yo'ldoshlar

Quyosh tizimi