Bizon

Preriyalarning qaytgan giganti

Bizon — Amerikadagi eng katta hayvon, u 1 tonna! Bir paytlar preriyalarda 30 million bizon yurgan — poda o'tib ketishi uchun kunlar kerak bo'lgan. Keyin odamlar ularni deyarli yo'q qilishdi — 1 000 ta qoldi. Bugun 500 000 bizon bor. Bizon sovuqdan qo'rqmaydi: qor bo'ronida boshini shamolga qaratib turadi.

Amerika bizoni (Bison bison) — Shimoliy Amerikaning eng yirik quruqlik hayvoni (1,8 m, 1 000 kg). XIX asr boshida 30–60 mln bizon Buyuk tekisliklar ekotizimining asosi edi va tub amerikaliklar hayotining markazida turardi. 1880-yillarga kelib tijorat ovi va siyosat tufayli 1 000 dan kam qoldi — tarixdagi eng tez qirg'inlardan biri. Yelloustoun podasi (23 ta) va xususiy fermalar tufayli tiklandi; hozir 500 000 (31 000 tasi yovvoyi). 2016-yilda AQSH milliy sutemizuvchisi deb e'lon qilindi. Og'ir ko'rinsa ham 55 km/soat yuguradi va 1,8 m panjaradan sakraydi. Yer ag'darishi (dumalashi) preriya o'simliklariga foyda keltiradi.

Qiziq faktlar

• Bizon 1 tonna bo'lsa ham 1,8 metrlik panjaradan sakray oladi.
• 1800-yilda 30 million bizon bor edi, 1880-yilda — 1 000 ta. Hozir 500 000.
• Bizon qor bo'ronida boshini shamolga qaratib turadi — qalin yoli himoya qiladi.