Qo'ng'ir ayiq

Qishda uxlaydigan o'rmon bahodiri

O'zbekiston tog'larida oq tirnoqli Tyanshan ayig'i yashaydi! Ayiq qishda 5 oy uxlaydi — hech narsa yemaydi, ichmaydi. Uxlashdan oldin kuzda kuniga 20 kg ovqat yeb, semiradi. Ayiq bolalari qishda, ona uxlab yotganda tug'iladi — mushuk bolasidek kichkina! Ayiq katta bo'lsa ham soatiga 50 km yuguradi va daraxtga chiqadi.

Qo'ng'ir ayiq (Ursus arctos) Yevrosiyo va Shimoliy Amerikada tarqalgan; O'zbekistonda oq tirnoqli Tyanshan kenja turi (U. a. isabellinus) Ugom-Chotqol, Hisor va Zomin tog'larida yashaydi, Qizil kitobda (bir necha yuz bosh). Qishki uyqu — haqiqiy uyqu emas, 'torpor': tana harorati 4–5 °C ga tushadi, yurak daqiqasiga 8 marta uradi, 5–7 oy davomida yog' zaxirasi hisobiga yashaydi va siymaydi. Bolalar (1–3) yanvarda 500 g bo'lib tug'iladi. Hammaxo'r: 80% o'simlik (ildiz, meva, yong'oq), baliq, hasharot. Hid bilish qobiliyati itnikidan 7 barobar kuchli. Kamchatka va Alyaska (kodyak) ayiqlari 600 kg gacha.

Qiziq faktlar

• Ayiq 5 oy uxlab, hech narsa yemaydi va hojatga chiqmaydi!
• O'zbekiston ayiqlarining tirnoqlari oq — boshqa ayiqlarniki qora.
• Ayiqning hidi itnikidan 7 barobar o'tkir — 30 km dan ovqatni sezadi.