Qirg'ovul

To'qayzorlarning rang-barang shohi

Qirg'ovul — O'zbekiston daryolari bo'yidagi to'qaylarda yashaydigan chiroyli qush. Erkagi yashil-binafsha boshli, mis rangli tanali, uzun dumli; urg'ochisi esa jigarrang — o'tlar orasida yashirinish uchun. Qirg'ovul yaxshi ucha olmaydi, lekin tez yuguradi. Qo'rqsa, kutilmaganda 'pirillab' havoga ko'tariladi!

Qirg'ovul (Phasianus colchicus) — Kavkazdan Xitoygacha tarqalgan tovuqsimonlar vakili; O'zbekistonda Zarafshon, Amudaryo, Sirdaryo to'qaylarida 4 ta kenja turi yashaydi (Zarafshon qirg'ovuli — P. c. zerafschanicus). Nomi qadimgi Kolxida (Gruziya) dagi Fasis daryosidan; yunonlar uni Yevropaga olib kelgan. Erkak 90 sm (dumi 50 sm), urg'ochi 60 sm; jinsiy dimorfizm yaqqol. Yerda oziqlanadi: urug', hasharot, ilon. 10 m masofaga tik ko'tarilib, 60 km/soat uchadi, lekin uzoq emas. Urg'ochi 8–12 tuxum qo'yadi. Ov qushi sifatida butun dunyoga tarqatilgan (AQSH, Yevropa). O'zbekistonda Zarafshon qo'riqxonasi (1975) aynan qirg'ovul va Buxoro bug'usini asrash uchun tashkil etilgan.

Qiziq faktlar

• Qirg'ovul yaxshi uchmaydi — lekin qo'rqsa, raketadek tik ko'tariladi.
• Erkak qirg'ovulning dumi tanasidan uzun — 50 sm.
• Zarafshon qirg'ovuli — faqat O'zbekistonda yashaydigan kenja tur.