O'lmas meduza

Qarigach yana 'bola' bo'ladigan jonivor

Bu meduza barmoq tirnog'idek kichkina — lekin u o'lmaydi! Qariganda yoki yaralanganda u o'zini 'orqaga o'raydi': tanasi kichrayib, dengiz tubiga cho'kib, yana bolalikka — polipga qaytadi va qaytadan o'sadi. Bu xuddi kapalak yana qurtga aylanib, qayta kapalak bo'lgandek! Olimlar buni odamlar uchun o'rganmoqda.

Turritopsis dohrnii — 4,5 mm li gidroid meduza, O'rta yer dengizidan kelib chiqib, kemalar ballast suvi bilan butun dunyoga tarqalgan. Yagona ma'lum 'biologik o'lmas' hayvon: stress, qarilik yoki jarohatda transdifferensiatsiya orqali — yetuk hujayralar boshqa turdagi hujayralarga aylanib — meduza polip bosqichiga qaytadi va sikl qayta boshlanadi; nazariy jihatdan cheksiz. Laboratoriyada 10 martagacha kuzatilgan. Amalda ko'pi yeb qo'yiladi yoki kasallanadi. 2022-yilda genomi o'qildi: DNK ta'mirlash va teloomeraza genlari ikki nusxada. Qarish va regeneratsiya tadqiqotlarida model. Yaponiyalik olim Shin Kubota 20 yildan beri ularni o'rganadi va 'o'lmas meduza' qo'shig'ini kuylaydi.

Qiziq faktlar

• Bu meduza — dunyodagi yagona 'o'lmas' hayvon: qariganda bolalikka qaytadi.
• U barmoq tirnog'idek — 4,5 mm.
• Meduzalar 95% suvdan iborat va miyasi yo'q.