Etna

Yevropaning eng baland va eng faol vulqoni

Etna deyarli har yili otiladi — u Yevropadagi eng faol vulqon! Balandligi 3 300 metr, lekin har otilishda tepasi o'zgaradi. Uning yon bag'rida shaharlar bor va odamlar u yerda uzum, apelsin o'stiradi — vulqon kuli tuproqni juda unumdor qiladi. Qadimgi yunonlar Etna ostida temirchi xudo Gefest ishlaydi deb o'ylagan. Etnada qishda chang'i uchish ham mumkin!

Etna — Sitsiliyadagi stratovulqon, 3 357 m (2021 — 3 403 m; otilishlar balandlikni o'zgartiradi), Alp tog'laridan janubdagi Yevropaning eng baland cho'qqisi. Afrika plitasining Yevrosiyo ostiga subduksiyasi natijasi; 500 000 yildan beri faol, yozma tarixda 2 700 yillik kuzatuv — dunyodagi eng uzun. 4 ta cho'qqi krateri va 300 dan ortiq yon konuslar; effuziv (lava oqimi) va strombolian otilishlar, kul ustunlari 10 km gacha (Kataniya aeroporti tez-tez yopiladi). 1669 — Kataniyaga yetgan eng halokatli otilish; 1992 — lavani portlatib burish. Yon bag'irlarda 1 million kishi yashaydi: unumdor tuproq (Etna DOC uzumi, pista, apelsin). 2013 — YUNESKO merosi. Milliy bog', chang'i kurortlari, obsidian va yunon afsonalari (Gefest, Tifon).

Qiziq faktlar

• Etna otilishlari 2 700 yildan beri yozib borilgan — dunyoda eng uzoq.
• Etnaning balandligi har otilishda o'zgaradi — 2021-yilda 50 m o'sgan.
• Etna yon bag'rida 1 million kishi yashaydi va qishda chang'i uchadi.