Everest (Jomolungma)

Dunyoning tomi

Everest — Yerdagi eng baland tog', 8 849 metr! Bu 3 ta Chimyon ustma-ust qo'yilgandek. Cho'qqida havo shunchalik kamki, odamlar kislorod ballonlari bilan chiqishadi. Everest hali ham o'smoqda — yiliga 4 mm. Tibetliklar uni Jomolungma — 'dunyo onasi' deyishadi. Cho'qqida qadimgi dengiz jonivorlarining toshga aylangan qoldiqlari bor!

Everest (8 848,86 m, 2020-yilgi o'lchov) — Himolayda, Nepal va Xitoy chegarasida. Hind plitasi Yevrosiyo plitasiga 50 mln yildan beri urilib, dengiz tubini osmonga ko'targan — shuning uchun cho'qqidagi ohaktoshda 400 mln yillik dengiz fossillari bor; tog' yiliga ~4 mm ko'tarilmoqda. Cho'qqida atmosfera bosimi dengiz sathidagining uchdan biri, harorat −60 °C gacha, shamol 280 km/soat. 8 000 m dan yuqorisi — 'o'lim zonasi', organizm moslasha olmaydi. Birinchi bo'lib 1953-yil 29-mayda Edmund Hillari va Tenzing Norgey chiqqan. Hozirgacha 7 000 dan ortiq odam chiqqan, 300 dan ortig'i halok bo'lgan. Muzliklar erishi va axlat — asosiy ekologik muammolar.

Qiziq faktlar

• Everest cho'qqisida qadimgi dengiz tubi toshlari bor — tog' okean tubidan ko'tarilgan!
• Everestda reaktiv samolyot uchadigan balandlikdagi shamollar esadi.
• Everest yiliga 4 mm o'sadi — 1 000 yilda 4 metr.