Afg'oniston

Hindukush tog'lari va Ipak yo'li chorrahasi

Afg'oniston — janubiy qo'shnimiz, Amudaryo bizni ajratib turadi. Uning o'rtasidan Hindukush tog'lari o'tadi (7 700 m). Bu yerdan ming yillar davomida Ipak yo'li karvonlari, Iskandar askarlari, Amir Temur o'tgan. Afg'onlar anor, uzum va gilamlari bilan mashhur. Termizdan Afg'onistonga 'Do'stlik ko'prigi' olib boradi. Mamlakat uzoq yillar urush ko'rgan, bolalari tinchlikni orzu qiladi.

Poytaxt: Kobul. Til: pushtu, dariy.

Afg'oniston — 652 860 km², 41 million aholi (pushtunlar, tojiklar, hazoralar, o'zbeklar — 3 million); dengizga chiqmagan, Hindukush (Noshaq 7 492 m). Baqtriya (Balx — 'shaharlar onasi', Zardusht), Iskandar (miloddan avvalgi 330), Kushonlar, Bomiyon Budda haykallari (VI asr, 2001-yilda buzilgan), G'aznaviylar, Temuriylar (Hirot), Durroniylar (1747 — zamonaviy davlat), 'Katta o'yin' — Britaniya va Rossiya orasida bufer (XIX asr), 1919 mustaqillik. 1979–1989 sovet urushi, fuqarolar urushi, 2001–2021 xalqaro kuchlar, 2021-yildan Tolibon hukmronligi. Iqtisod: qishloq xo'jaligi (bug'doy, meva, quruq meva — dunyoda anor va mayiz eksportchisi), litiy va mis zaxiralari, gilam. Hayratton–Termiz 'Do'stlik ko'prigi' (1982) — O'zbekiston bilan 144 km chegara, Amudaryo bo'ylab. Trans-Afg'on temir yo'li loyihasi (Termiz–Mozori Sharif–Kobul–Peshovar).

Qiziq faktlar

• Afg'onistonda 3 million o'zbek yashaydi — O'zbekistondan tashqaridagi eng katta o'zbek jamoasi.
• Balx shahri 'shaharlar onasi' deb atalgan — 3 000 yoshda.
• Afg'oniston dunyoga eng ko'p anor va mayiz eksport qiluvchilardan.