Tojikiston

Pomir — 'Dunyoning tomi' mamlakati

Tojikiston — janubi-sharqdagi qo'shnimiz, uning 93 % i tog'! Pomir tog'lari 'Dunyoning tomi' deb ataladi — Ismoil Somoniy cho'qqisi 7 495 m. Tojiklar fors tiliga yaqin tilda gapiradi, Rudakiy va Ibn Sino ularning ham buyuk bobolari. Dushanbe 'dushanba' degani — shahar dushanba kunlari bozor bo'ladigan qishloqdan o'sgan. Bu yerda dunyodagi eng baland to'g'onlardan biri — Nurek (300 m) bor.

Poytaxt: Dushanbe. Til: tojik, rus.

Tojikiston — 143 100 km², 10 million aholi (Markaziy Osiyoda eng yosh — o'rtacha 22 yosh); 93 % tog', yarmi 3 000 m dan baland. Pomir: Ismoil Somoniy cho'qqisi (7 495 m, sobiq Kommunizm), Fedchenko muzligi (77 km — qutblardan tashqari eng uzun), Sarez ko'li (1911 zilzilasidan hosil bo'lgan, Usoy to'g'oni). Tojiklar — Markaziy Osiyoning fors tilli xalqi, so'g'd va baqtriyaliklar merosxo'ri; Somoniylar davlati (IX–X asr, Buxoro) — 'tojik davlatchiligi asosi', pul birligi 'somoniy'. 1991 mustaqillik, 1992–1997 fuqarolar urushi. Iqtisod: alyuminiy (TALCO), gidroenergiya (Nurek 300 m, Rog'un 335 m — dunyoda eng baland bo'ladi), paxta, mehnat migratsiyasi. Pomir yo'li — Xorug'–O'sh, 4 655 m dovon. O'zbekiston bilan 1 300 km chegara; Samarqand va Buxoroda tojik tili keng tarqalgan.

Qiziq faktlar

• Fedchenko muzligi 77 km — qutblardan tashqaridagi eng uzun muzlik.
• Rog'un to'g'oni (335 m) dunyodagi eng baland to'g'on bo'ladi.
• 'Dushanbe' so'zi 'dushanba' degani — bozor kuni.