Turkmaniston

Qoraqum cho'li va 'Do'zax darvozasi' mamlakati

Turkmaniston — g'arbiy qo'shnimiz, uning 80 % i Qoraqum cho'li! Cho'l o'rtasida Darvoza — 50 yildan beri yonib turgan gaz krateri, uni 'Do'zax darvozasi' deyishadi. Turkmanlar dunyodagi eng chiroyli otlar — axaltekin otlarini yetishtirgan, ular oltindek yaltiraydi. Poytaxt Ashxobod oq marmardan qurilgan — dunyoda eng ko'p marmar bino shu shaharda. Turkman gilamlari mashhur, hatto bayroqda ham gilam naqshi bor.

Poytaxt: Ashxobod. Til: turkman, rus.

Turkmaniston — 491 210 km², 6,5 million aholi; Qoraqum (350 000 km²), Kaspiy sohili, Ko'petdog' tog'lari. Qoraqum kanali (1 375 km, dunyodagi eng uzun sug'orish kanali) Amudaryodan suv oladi. Darvoza krateri (1971, sovet geologlari gazni yoqib yuborgan). Tarix: Parfiya (Nisa, YUNESKO), Marv (Buyuk Ipak yo'lidagi eng katta shahar, XII asr, 1221-yilda mo'g'ullar vayron qilgan), Ko'hna Urganch (Xorazm poytaxti), turkman qabilalari, Rossiya (1881, Go'ktepa), 1991 mustaqillik, 1995-yildan BMT tan olgan doimiy betaraflik. Gaz zaxirasi dunyoda 4-o'rin (Galkinish). Axaltekin oti — davlat ramzi. Ashxobod — Ginnes rekordi: oq marmar binolar (543 ta). 1948 Ashxobod zilzilasi (110 000 halok). O'zbekiston bilan 1 800 km chegara (Xorazm, Buxoro).

Qiziq faktlar

• Darvoza gaz krateri 1971-yildan beri to'xtamay yonadi.
• Ashxobodda 543 ta oq marmar bino bor — Ginnes rekordi.
• Qoraqum kanali 1 375 km — dunyodagi eng uzun sug'orish kanali.