Xitoy

5 000 yillik sivilizatsiya va ixtirolar yurti

Xitoy — dunyodagi eng ko'p aholili davlatlardan biri: 1,4 milliard kishi, har 6 kishidan biri xitoylik! Xitoyliklar qog'oz, kompas, porox va bosmaxonani ixtiro qilgan. Buyuk Xitoy devori 21 000 km. Panda faqat shu yerda yashaydi. Xitoy yozuvida harflar yo'q — 50 000 dan ortiq iyeroglif bor, maktabda 3 000 tasini o'rganishadi. Buyuk Ipak yo'li Xitoydan boshlanib, O'zbekiston orqali o'tgan.

Poytaxt: Pekin. Til: xitoy (mandarin).

Xitoy Xalq Respublikasi — 9,6 million km² (3-o'rin), 1,41 milliard aholi (2023-yildan Hindistondan keyin 2-o'rin), 56 millat (xan 91 %). Tabiat: Himolay (Everest chegarada), Tibet tog'ligi, Gobi va Takla-Makon cho'llari, Yanszi (6 300 km, Osiyoda eng uzun), Xuanxe. Tarix: Shan sulolasi (miloddan avvalgi 1600), Sin Shixuandi birinchi imperator (221, Terrakota armiyasi), Xan (Ipak yo'li ochilishi — Chjan Syan Farg'onaga kelgan), Tan (Samarqandlik so'g'd savdogarlari Chananda), Min, Sin, 1912 respublika, 1949 XXR. 'To'rt buyuk ixtiro': qog'oz, bosma, kompas, porox; ipak, choy, chinni. Iqtisod: dunyoda 2-o'rin, 'dunyo fabrikasi', tez yurar poyezdlar (45 000 km). O'zbekiston bilan: 'Bir makon, bir yo'l' tashabbusi, Xitoy–Qirg'iziston–O'zbekiston temir yo'li loyihasi.

Qiziq faktlar

• Yerdagi har 6 kishidan biri Xitoyda yashaydi.
• Xitoyda 45 000 km tez yurar temir yo'l bor — dunyodagi hammasining 2/3 qismi.
• Qog'oz, kompas, porox va bosmaxona Xitoyda ixtiro qilingan.