Eron

Qadimgi Fors — shoirlar va bog'lar yurti

Eron — qadimgi Fors davlati, 2 500 yil oldin dunyodagi eng katta imperiya edi (Persepol). Eron shoirlari — Hofiz, Sa'diy, Firdavsiy — butun Sharqda, O'zbekistonda ham sevib o'qiladi. 'Bog'' so'zi va Navro'z bayrami Erondan kelgan: Navro'zni biz ham 21-martda nishonlaymiz! Eron gilamlari, pista va za'faron bilan mashhur. Tehron atrofida qor bosgan tog'lar bor — u yerda chang'i uchishadi.

Poytaxt: Tehron. Til: fors.

Eron Islom Respublikasi — 1,65 million km² (17-o'rin), 89 million aholi, forslar (61 %), ozarbayjonlar, kurdlar. Tabiat: Elburs (Damovand 5 610 m), Zagros, Dashti Kavir va Dashti Lut cho'llari (Yerdagi eng issiq sirt — 70 °C), Kaspiy, Fors ko'rfazi. Tarix: Elam, Ahamoniylar (Kir II — 'Inson huquqlari silindri', Doro, Persepol), Iskandar, Parfiya, Sosoniylar, arab fathi (651), Safaviylar (shia islom, Isfahon — 'dunyoning yarmi'), Qojarlar, Pahlaviylar, 1979 Islom inqilobi. Fors tili — tojik va dariy bilan bir til; Rudakiy, Firdavsiy ('Shohnoma'), Umar Xayyom, Hofiz, Rumiy. Fors bog'i (chorbog' — Boburiylar va Samarqand bog'lariga ta'sir), qanot (kariz) sug'orish tizimi, Navro'z. Iqtisod: neft (zaxira 3-o'rin), gaz (2-o'rin), pista (dunyoda 1–2), za'faron (90 %). O'zbekiston bilan: umumiy madaniy meros, Xorazmiy va Beruniy Eron ilmi bilan bog'liq.

Qiziq faktlar

• Dashti Lut cho'lida Yerdagi eng issiq sirt harorati — 70 °C o'lchangan.
• Dunyodagi za'faronning 90 % i Eronda o'sadi.
• Navro'z — 3 000 yillik Eron bayrami, hozir 300 million kishi nishonlaydi.