Ko'zagul (nepentes)

Sichqonni ham 'yeydigan' ko'zali o'simlik

Bu o'simlikning barglari ko'zaga aylangan! Ko'za ichida shirin suyuqlik bor — hasharot hidiga kelib, sirg'anchiq chetidan ichkariga tushadi va chiqolmaydi. O'simlik uni asta 'hazm' qiladi. Eng katta ko'zagul — Borneodagi Nepenthes rajah, uning ko'zasiga 3 litr suv sig'adi va unga ba'zan sichqon ham tushadi! Ba'zi ko'zalardan kichik hayvonlar 'hojatxona' sifatida foydalanadi.

Nepentes (Nepenthes, 170 dan ortiq tur) — Janubi-Sharqiy Osiyo, Madagaskar va Avstraliya tropiklarining yirtqich o'simliklari; azotga kambag'al tuproqda hasharotlardan ozuqa oladi. Ko'za — barg uchining o'zgargan qismi: nektar bezlari, mumli sirg'anchiq devor, tubida hazm fermentli suyuqlik. N. rajah (Kinabalu, Borneo) — eng yirigi: ko'za 41 sm, 3,5 l; kalamush va qurbaqalar topilgan. Ba'zi turlar (N. lowii, N. rajah) tog' tulki-sichqoni bilan mutualizm: hayvon qopqoqdagi nektarni yalaydi va ko'zaga 'axlat' qiladi — azot manbai ('hojatxona o'simlik'). N. hemsleyana ko'rshapalaklar uchun 'uy' — ular ultratovushda ko'zani topadi. Ko'p turlar orol endemiklari, kolleksiyachilar va o'rmon kesish sabab xavf ostida.

Qiziq faktlar

• Eng katta ko'zagulga 3,5 litr suv sig'adi va unda kalamush topilgan.
• Ba'zi ko'zagullar hayvonlar uchun 'hojatxona' bo'lib xizmat qiladi — bu ularga ozuqa.
• Bir tur ko'zagul ko'rshapalaklarga 'uy' beradi.