Lola (Greyg lolasi)

Lolalarning vatani — Markaziy Osiyo!

Ko'pchilik lola Gollandiyadan deb o'ylaydi — lekin lolaning vatani bizning tog'larimiz! Bahorda Chotqol va Nurota tog'lari qizil lolalar bilan qoplanadi. Greyg lolasi — eng katta gulli yovvoyi lola, guli bolaning kaftidek. Undan gollandlar mashhur bog' lolalarini yaratishgan.

Lola turkumi (Tulipa) Tyanshan va Pomir-Oloy tog'larida paydo bo'lgan; dunyodagi 100 ga yaqin yovvoyi turning 30 dan ortig'i O'zbekistonda o'sadi, 20 tasi Qizil kitobda. Greyg lolasi (Tulipa greigii) — 15 sm gacha yorqin qizil gulli, bargida jigarrang chiziqli tur; 1873-yilda Toshkent atrofidan Yevropaga olib borilgan va zamonaviy bog' navlarining ota-bobosi bo'ldi. Lola XVI asrda Usmonli imperiyasi orqali Gollandiyaga yetib borgan, 1637-yilda 'lola jinniligi' — bitta piyoz uy narxida sotilgan. O'zbekistonda lolalar mart–aprelda 2–3 hafta gullaydi.

Qiziq faktlar

• 1637-yilda Gollandiyada bitta lola piyozi uy narxida sotilgan!
• O'zbekistonda 30 dan ortiq yovvoyi lola turi bor — Gollandiyada bittasi ham yo'q.
• 'Lola' so'zi forscha, gollandcha 'tulp' esa turkcha 'salla' (tulbend) dan — gul shakli sallaga o'xshagani uchun.