Momaqaymoq (qoqio't)

Puflasang uchib ketadigan parashyutchalar

Momaqaymoq — hamma bolaning sevimli guli: sariq gul oq 'shar'ga aylanadi, puflasang yuzlab parashyutchalar uchib ketadi! Har parashyut ostida bitta urug' bor, u 10 km uzoqqa uchishi mumkin. Momaqaymoq asfalt yorig'ida ham o'saveradi. Barglaridan salat, gulidan murabbo qilishadi. Sariq gul ertalab ochilib, kechqurun yopiladi.

Momaqaymoq (Taraxacum officinale) — astradoshlar oilasidan, Yevrosiyo vatani, hozir hamma qit'ada (Antarktidadan tashqari). 'Gul' aslida 150–200 mayda gulchadan iborat savatcha; urug'lar apomiksis (urug'lanishsiz) bilan hosil bo'ladi — har o'simlik onasining kloni. Parashyut (pappus) — 100 ta tolachadan 'halqa'; havo oqimi tolalar ustida barqaror uyurma hosil qiladi (2018-yilda kashf etilgan yangi uchish usuli), urug' 1 km dan uzoqqa, shamolda 100 km gacha uchadi. Ildizi 1 m — qurg'oqchilikka chidamli; barglari C vitamini va temirga boy (nomi frantsuzcha 'dent de lion' — sher tishi, barg shakli). Ildizidan kofe o'rnini bosuvchi, latekslidan kauchuk (Qozog'iston momaqaymog'i — Ikkinchi jahon urushida). Asalarilar uchun bahorgi birinchi ozuqa.

Qiziq faktlar

• Momaqaymoq urug'i shamolda 100 km gacha uchadi.
• Nomi frantsuzcha 'sher tishi' — barg shakli uchun.
• Momaqaymoq sutidan urush paytida kauchuk olingan.