Titan arum ('murda guli')

Dunyodagi eng baland va eng sassiq gul

Bu gul 3 metr baland — kattalar bo'yidan ikki barobar! Lekin unga yaqinlashma: u chirigan go'sht hidini chiqaradi, shuning uchun 'murda guli' deyiladi. Bu hid pashsha va qo'ng'izlarni chaqiradi — ular gulni changlatadi. U 10 yilda bir marta, faqat 2 kun ochiladi. Botanika bog'larida ochilganda minglab odam navbatga turadi!

Titan arum (Amorphophallus titanum) — Sumatra endemigi, dunyodagi eng katta shoxlanmagan to'pgul (3 m gacha). Aslida bitta gul emas: markaziy 'sham' (spadiks) atrofida minglab mayda gul, qizil-binafsha 'yubka' (spata) bilan o'ralgan. Ochilganda spadiks 36 °C gacha qiziydi va dimetil trisulfid (chirigan go'sht), trimetilamin (baliq) hidlarini tarqatadi — o'limtik qo'ng'izlari va pashshalarni jalb qiladi. Yer ostida 100 kg tuganak (rekord 153 kg); yillar davomida bitta ulkan 6 m barg (daraxtga o'xshash) energiya to'playdi, so'ng 2 kunlik gullash. Yovvoyi tabiatda 1 000 dan kam qolgan (IUCN: xavf ostida); botanika bog'larida (Kyu, Chikago, Bonn) gullashi ommaviy hodisa, jonli efirda ko'rsatiladi.

Qiziq faktlar

• Titan arum ochilganda 36 °C gacha qiziydi — odam tanasidek issiq.
• Uning yer osti tuganagi 150 kg gacha — katta odamdan og'ir.
• U 10 yilda bir marta, atigi 2 kunga ochiladi.