Nega osmon ko'k, quyosh botishi esa qizil?

Yorug'lik va havo o'yini

Quyosh nuri oq ko'rinadi, lekin aslida u kamalakning barcha ranglaridan iborat — prizma yoki yomg'ir tomchilari buni ko'rsatadi. Har rang — turli uzunlikdagi to'lqin: qizil uzun, ko'k va binafsha qisqa.

Havo molekulalari (azot, kislorod) yorug'likni sochadi, lekin bir xilda emas: qisqa to'lqinlar 4-darajada kuchliroq sochiladi. Bu Reley sochilishi. Ko'k nur osmonning hamma tomonidan ko'zimizga sakrab kelgani uchun butun osmon ko'k. Binafsha ham sochiladi, lekin Quyoshda u kamroq va ko'zimiz unga sezgir emas.

Quyosh botayotganda nur havo qatlamidan ancha uzunroq yo'l bosadi — ko'k nur yo'lda tamom sochilib ketadi, qizil va to'q sariq esa yetib keladi. Chang va vulqon kuli ko'p bo'lsa, botish yanada qizil bo'ladi — Krakatau (1883) dan keyin butun dunyo qizil shomlarni ko'rgan.

Marsda esa teskari: chang qizg'ish, osmon kunduzi jigarrang-sariq, botish esa ko'k! Oyda havo yo'q — osmon kunduzi ham qop-qora, yulduzlar ko'rinadi. Demak, osmon rangi — sayyoraning 'havosi' haqidagi hikoya.