Chang'e-4 — Oyning orqa tomoni

2019: ko'rinmas tomonga birinchi qo'nish

Oyning bir tomonini Yerdan hech qachon ko'rmaymiz. 2019-yilda Xitoyning Chang'e-4 kemasi aynan o'sha yashirin tomonga birinchi bo'lib qo'ndi! U yerdan Yerga to'g'ridan-to'g'ri signal yubora olmaydi — shuning uchun avval "Queqiao" (So'na ko'prigi) degan yordamchi yo'ldosh uchirilgan. Kichkina "Yutu-2" (Nefrit quyon) roveri hali ham u yerda yurmoqda!

Chang'e-4 2019-yil 3-yanvarda Oyning orqa tomonidagi Fon Karman krateriga (Janubiy qutb–Eytken havzasi ichida — Quyosh tizimidagi eng katta va qadimiy zarba havzalaridan biri, 2 500 km) qo'ndi. Orqa tomon Yerdan ko'rinmagani uchun aloqa L2 Lagranj nuqtasidagi Queqiao relay yo'ldoshi orqali. Yutu-2 roveri (140 kg) 1,5 km dan ortiq yurdi, radar bilan 40 m chuqurlikdagi qatlamlarni ko'rdi va mantiya jinslari (olivin, piroksen) izlarini topdi. Bortda paxta urug'i unib chiqdi — Oyda o'sgan birinchi o'simlik (bir kecha davomida). Orqa tomon qalin qobiqli, dengizlari kam — bu asimmetriya hali to'liq tushuntirilmagan.

Qiziq faktlar

• Oyning orqa tomoni "qorong'i tomon" emas — u ham Quyoshdan bir xil yorug'lik oladi.
• Chang'e — xitoy afsonasidagi Oy ma'budasi; Yutu — uning nefrit quyoni.
• Orqa tomonda deyarli dengizlar yo'q — u boshqa dunyoga o'xshaydi.