Bo'ronlar okeani

Oydagi eng katta qorong'i tekislik

Bo'ronlar okeani — Oydagi yagona "okean", chunki u boshqa dengizlardan ancha katta: 2 500 km! Albatta, unda ham suv yo'q — bu qotgan lava. Bu yerga ko'p kemalar qo'ngan: Luna-9 (birinchi yumshoq qo'nish), Apollo-12 va yaqinda Xitoyning Chang'e-5 kemasi, u Oy tuprog'ini Yerga olib keldi.

Bo'ronlar okeani (Oceanus Procellarum) — 2 500 km uzunlikdagi, 4 mln km² maydonli eng katta Oy dengizi. Boshqa dengizlardan farqli, u dumaloq zarba havzasi emas — ehtimol, Oy qobig'idagi ulkan yoriqlar tizimi orqali lava chiqqan (GRAIL, 2014). Bu hudud KREEP jinslariga (kaliy, noyob yer elementlari, fosfor) boy va radioaktiv qizishi tufayli vulqonizm bu yerda eng uzoq davom etgan — 1,2 mlrd yil oldingacha. Qo'nishlar: Luna-9 (1966, birinchi yumshoq), Luna-13, Surveyor-1, -3, Apollo-12 (1969), Chang'e-5 (2020, 1,7 kg namuna qaytardi).

Qiziq faktlar

• Apollo-12 astronavtlari Surveyor-3 zondi yonida qo'nib, uning bo'laklarini Yerga olib kelishgan.
• Bo'ronlar okeani O'zbekistondan 9 barobar katta.
• Chang'e-5 olib kelgan toshlar 2 mlrd yoshda — Oyda o'ylanganidan uzoqroq vulqonlar bo'lgan.