Dasht toshbaqasi

Oyga uchgan birinchi jonivor

Bu toshbaqa O'zbekiston cho'llarida yashaydi va yilning 9 oyini yer ostida uxlab o'tkazadi! Bahorda 3 oy uyg'onib, o'tlarni yeydi, keyin issiqdan qochib yana ko'miladi. Eng qizig'i: 1968-yilda ikkita shu toshbaqa Oyni aylanib chiqqan — odamlardan oldin! Ular sog'-salomat qaytishgan. Toshbaqa 50 yil yashaydi.

Dasht toshbaqasi (Testudo horsfieldii) Markaziy Osiyo, Eron va Afg'oniston cho'l-dashtlarida yashaydi; O'zbekistonda eng ko'p tarqalgan sudralib yuruvchilardan. 15–20 sm, yassi kosali, oldingi oyoqlarida 4 barmoq (boshqa quruqlik toshbaqalarida 5). Faol davri mart–iyun; issiq va sovuqdan 2 m chuqurlikdagi inda 9 oy uyquda (estivatsiya + qishlash). 1968-yil sentabrda SSSRning 'Zond-5' kemasi ikkita dasht toshbaqasini Oy atrofidan aylantirib qaytardi — chuqur kosmosga borgan birinchi tirik mavjudotlar; ular vaznining 10% ini yo'qotgan, lekin sog' edi. Uy hayvoni savdosi uchun yiliga o'n minglab tutiladi — VU. Qizil kitob nazoratida; O'zbekistonda eksport kvotalari bilan cheklangan.

Qiziq faktlar

• 1968-yilda ikkita dasht toshbaqasi Oyni aylanib chiqqan — Apollo-8 dan 3 oy oldin!
• Toshbaqa yiliga 9 oy uxlaydi — faqat bahorda 3 oy 'ishlaydi'.
• Bu toshbaqaning oyog'ida 4 barmoq — boshqalarnikida 5.