Cho'l echkemari

Qizilqumning kichik 'dinozavri'

Echkemar — Markaziy Osiyodagi eng katta kaltakesak, uzunligi bir yarim metrgacha! U dinozavrga o'xshaydi: uzun bo'yin, kuchli dum, o'tkir tirnoqlar. Qizilqumda yashaydi, kaltakesak, ilon va sichqon ovlaydi. Xavf sezsa dumi bilan uradi va baland shivirlaydi. Qishda 6 oy inida uxlaydi.

Cho'l echkemari (Varanus griseus) — Sahroi Kabirdan Markaziy Osiyogacha tarqalgan; O'zbekistonda Qizilqum, Ustyurt, Surxondaryo cho'llarida. Uzunligi 1,5 m gacha, vazni 3 kg. Yirtqich va o'limtikxo'r: kemiruvchilar, kaltakesak, ilon (zaharli ilonlarga chidamli), qush tuxumi. Tez yuguradi (120 m/daqiqa), yaxshi ko'radi, tilini ilon kabi chiqarib hidlaydi. Aprel–oktyabr faol; +40 °C dan yuqorida inda. Xavf: qishloq xo'jaligi yerlari kengayishi, yo'llarda halokat, terisi uchun ov. O'zbekiston Qizil kitobida; Qizilqum qo'riqxonalarida himoyalanadi.

Qiziq faktlar

• Echkemar zaharli ilonlarni yeydi — ularning zahari unga ta'sir qilmaydi.
• U yozning eng issiq soatlarida inida 'siesta' qiladi.
• Echkemar yiliga 6 oy uxlaydi — qishki uyqu oktyabrdan aprelgacha.