Dengiz iguanasi

Dengizda suzadigan yagona kaltakesak

Bu dunyodagi yagona dengizda ovqatlanadigan kaltakesak! U Galapagos orollarida yashaydi, sovuq okeanga sho'ng'ib suv o'tlarini yeydi, keyin qora qoyalarda quyoshda isinadi. Sho'r suvdan ortiqcha tuzni burnidan 'aksirib' chiqaradi — boshi oq tuz bilan qoplanadi. Darvin uni 'zulmat jinlari' degan, lekin u juda tinch va o'simlik yeydi.

Dengiz iguanasi (Amblyrhynchus cristatus) — Galapagos endemigi, dengizda oziqlanadigan yagona zamonaviy kaltakesak. 10 m gacha sho'ng'ib, 30 daqiqagacha suv ostida suv o'tlarini qirib yeydi (yassi tumshuq, o'tkir tishlar). Sovuq Gumboldt oqimida tana harorati 10 °C ga tushadi — yurak urishini sekinlashtirib issiqlikni saqlaydi, so'ng qora terisi bilan quyoshda tez isinadi. Tuz bezlari orqali tuzni 'aksirib' chiqaradi. Ochlik (El-Ninyo) paytida tanasi 20 % ga qisqaradi — suyaklari ham! — keyin yana o'sadi. 11 kenja tur, orollarga qarab rang va o'lcham farq qiladi (Darvin evolyutsiya dalili). Mushuk, it, kalamush — kiritilgan yirtqichlar va El-Ninyo asosiy xavf; IUCN: zaif (VU).

Qiziq faktlar

• Ochlik paytida dengiz iguanasi suyaklari bilan birga 20 % ga kichrayadi.
• U tuzni burnidan aksirib chiqaradi — boshi oq bo'lib qoladi.
• Suv ostida 30 daqiqa nafas olmay tura oladi.