Go'ri Amir — Amir Temur maqbarasi

Ko'k gumbaz ostidagi buyuk sohibqiron

Go'ri Amir — Amir Temur, uning o'g'illari va nabirasi Ulug'bek dafn etilgan maqbara. Ko'k gumbazi 64 ta qovurg'ali, quyoshda yaltiraydi. Temur qabri ustidagi qora tosh — nefrit, dunyodagi eng katta nefrit bo'lagi. Afsona: 1941-yilda olimlar qabrni ochganda, toshda 'Kim buni ochsa, mendan ham dahshatli bosqinchini uyg'otadi' degan yozuv bor edi — ikki kundan keyin urush boshlandi!

Go'ri Amir (1403–1404) — Temur nabirasi Muhammad Sulton uchun boshlangan, 1405-yilda Temurning o'zi dafn etilgan; Temuriylar sulolaviy maqbarasi: Shohrux, Mironshoh, Ulug'bek, Temurning ustozi Mir Said Baraka. Sakkizqirrali bino, 64 qovurg'ali ko'k gumbaz (balandligi 34 m) — Temuriylar me'morchiligining ramzi, Humoyun maqbarasi va Toj Mahalga namuna. Ichkarida oltin naqshli 'kundal' bezak, oniks panellar. Temurning qabr toshi — 1425-yilda Ulug'bek Mo'g'ulistondan keltirgan yaxlit to'q yashil nefrit (2 bo'lak, 1740-yilda Nodirshoh sindirgan). 1941-yil 21-iyun — M. Gerasimov ekspeditsiyasi qabrni ochdi, Temur qiyofasini bosh suyagidan tikladi (bo'yi 172 sm, o'ng oyog'i cho'loq — 'Temurlang'); 22-iyunda Germaniya SSSRga hujum qildi. Haqiqiy qabrlar pastdagi sag'anada.

Qiziq faktlar

• Temurning qabr toshi — dunyodagi eng katta nefrit bo'lagi.
• Qabr 1941-yil 21-iyunda ochilgan, ertasi kuni urush boshlangan.
• Go'ri Amir gumbazi Toj Mahalga namuna bo'lgan.