Shohi Zinda

Ko'k koshinli maqbaralar ko'chasi

Shohi Zinda — Samarqanddagi tor ko'cha, ikki tomonida 20 dan ortiq maqbara, hammasi ko'k va firuza koshinlar bilan bezatilgan — xuddi ertakdagi ko'cha! Bu yerda Payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning amakivachchasi Qusam ibn Abbos roziyallohu anhu dafn etilgan. 'Tirik shoh' nomi Qur'oni karimdagi oyatdan olingan — u yerda Alloh yo'lida shahid bo'lganlarni 'o'ldi' demang, deyiladi; shu oyat maqbara peshtoqiga bitilgan. Kirishda 36 ta pog'ona bor.

Shohi Zinda ('Tirik shoh') — Samarqandning Afrosiyob tepaligidagi XI–XIX asr maqbaralar ansambli, asosan Temur va Ulug'bek davrida (XIV–XV asr) qurilgan. Markazida — VII asrda islomni olib kelgan Qusam ibn Abbos roziyallohu anhu (Payg'ambarimiz Muhammad sollallohu alayhi vasallamning amakivachchasi) qabri, ziyoratgoh. Nomi Qur'oni karimdagi oyatdan olingan: 'Alloh yo'lida o'ldirilganlarni o'ldi demang' — shu oyat maqbara peshtoqiga bitilgan. 20 dan ortiq maqbara: Shodi Mulk Oqo (1372, Temurning singlisi — eng nafis koshinkorlik), Shirin Beka Oqo, Tuman Oqo, Qozizoda Rumiy (Ulug'bekning ustozi, astronom). Koshin turlari: sirkor g'isht, mayolika, mozaika, kundal — Temuriylar keramikasi ensiklopediyasi; lojuvard ko'k rang Ipak yo'lidan keltirilgan kobaltdan. 2001-yildan YUNESKO merosi (Samarqand tarkibida). 2005-yilgi restavratsiya ba'zi asl koshinlarni almashtirgani uchun tanqid qilingan.

Qiziq faktlar

• Nomi Qur'oni karimdagi 'shahidlarni o'ldi demang' oyatidan olingan — shu oyat maqbara peshtoqiga bitilgan.
• Koshinlarning ko'k rangi — Ipak yo'li orqali keltirilgan kobaltdan.
• Ulug'bekning astronomiya ustozi Qozizoda Rumiy shu yerda dafn etilgan.