Ayo Sofiya

1 000 yil dunyodagi eng katta gumbaz

Ayo Sofiya 1 500 yil oldin qurilgan — va uning ulkan gumbazi 1 000 yil davomida dunyodagi eng kattasi bo'lgan! Gumbaz 40 ta derazasi tufayli havoda 'suzib' turgandek ko'rinadi. Bino avval cherkov, keyin masjid, keyin muzey, hozir yana masjid bo'lgan. Ichida oltin mozaikalar va ulkan arabcha yozuvli doiralar yonma-yon turadi.

Ayo Sofiya (532–537) imperator Yustinian buyrug'i bilan Konstantinopolda 5 yilda qurilgan; me'morlar — matematiklar Isidor va Anfimiy. Gumbaz diametri 31 m, balandligi 55 m, 40 deraza bilan 'osilib turuvchi' effekt; 558-yilgi zilzilada qulab, qayta qurilgan. 1 000 yil dunyodagi eng katta ibodatxona va gumbaz (Sevilya sobori 1520 gacha). 1453-yilda Usmonli fathidan so'ng masjidga aylantirilgan, minoralar qo'shilgan; Mimar Sinon mustahkamlagan. 1934–2020 muzey, 2020-dan masjid. Vizantiya mozaikalari (IX–XIII asr) va Usmonli xattotligi bir joyda. Barcha Usmonli masjidlari (Ko'k masjid) uning uslubida qurilgan. Istanbul tarixiy hududlari — YUNESKO merosi (1985).

Qiziq faktlar

• Bino 5 yilda qurilgan — 1 500 yil oldin, kran va betonsiz!
• Gumbaz 1 000 yil dunyodagi eng kattasi bo'lgan.
• Ayo Sofiya cherkov, masjid, muzey va yana masjid bo'lgan — 4 marta 'kasb' o'zgartirgan.