Musson

Mavsum bilan yo'nalishini o'zgartiradigan shamol

Yozda quruqlik okeandan tezroq qiziydi. Issiq havo ko'tariladi, o'rniga okeandan nam shamol keladi — bu musson. U Hindiston va Janubi-Sharqiy Osiyoga oylab yomg'ir olib keladi: daryolar to'ladi, sholi dalalari yashnaydi. Qishda esa hammasi teskari: quruq shamol quruqlikdan okeanga esadi. Fasl slayderini surib, shamolning yo'nalishi qanday o'zgarishini ko'r!

Musson — materik va okean o'rtasidagi harorat farqidan tug'iladigan mavsumiy shamol tizimi. Yozda Osiyo ustida past bosim hosil bo'ladi, Hind okeanidan janubi-g'arbiy nam havo kirib keladi; Himolay uni to'sib, bug'ni yomg'irga aylantiradi (Cherrapunji — yiliga 11 000 mm). Qishda Sibir ustida yuqori bosim — quruq shimoli-sharqiy shamol. Musson Osiyodagi 2 milliard kishining qishloq xo'jaligini belgilaydi; kech kelsa — qurg'oqchilik, kuchli kelsa — toshqin. G'arbiy Afrika va Avstraliyada ham o'z mussonlari bor.

Qiziq faktlar

• "Musson" so'zi arabcha "mavsim" so'zidan kelib chiqqan.
• Hindistonda yillik yomg'irning 75 foizi iyun–sentyabrda, musson paytida yog'adi.
• Qadimgi dengizchilar musson shamoli bilan Arabistondan Hindistonga suzib borib, qishda qaytib kelgan.
• Musson bulutlari Himolayga 3 km balandlikda "tiralib" qoladi — shuning uchun Tibet quruq.