Aydarko'l

Tasodifan paydo bo'lgan cho'l dengizi

Aydarko'l — Qizilqum cho'li o'rtasidagi ulkan ko'l, lekin u 60 yil oldin yo'q edi! 1969-yilda kuchli toshqin bo'lib, Sirdaryo suvi cho'ldagi pastlikka oqib tushdi — va dengizdek ko'l paydo bo'ldi. Hozir unda baliqchilar ishlaydi, pelikan va flamingolar uya quradi, bolalar cho'miladi. Odamlar uni 'O'zbekiston dengizi' deb atashadi.

Aydar-Arnasoy ko'llar tizimi — 4 000 km² (O'zbekistonda eng katta ko'l), 1969-yildagi favqulodda toshqinda Chordara suv omboridan Sirdaryoning 21 km³ suvi Arnasoy pastligiga tashlanganidan hosil bo'lgan; keyin ham ortiqcha suv yo'naltirilib, ko'l 1990-yillarga kelib hozirgi hajmiga yetgan. Sho'rligi past (2 g/l) — chuchuk ko'l hisoblanadi, 2 000 tonna/yil baliq (zog'ora, sudak, oq amur). 2008-yildan Ramsar konvensiyasi himoyasida — 100 dan ortiq qush turi: burma tumshuq pelikan, qizilg'oz, oqqush. Orol dengizining qurishi bilan bir vaqtda paydo bo'lgani — Markaziy Osiyoda suv boshqaruvining ikki yuzi. Ekoturizm markazi (yurta lagerlari, tuya safari).

Qiziq faktlar

• Aydarko'l 1969-yilgacha yo'q edi — bitta toshqin cho'lda dengiz yaratdi.
• Ko'l Orol dengizi qurigan paytda paydo bo'lgan — suv u yerdan bu yerga 'ko'chgan'.
• Aydarko'lda pelikanlar uya quradi — cho'l o'rtasida!