Niagara sharsharasi

Bochkada tushilgan eng mashhur sharshara

Niagara juda baland emas (51 m), lekin juda kuchli: sekundiga 2 800 tonna suv — 1 000 ta vanna! Sharshara har yili 30 sm orqaga 'yuradi' — suv toshni yemiradi. 1901-yilda 63 yoshli o'qituvchi Anni Teylor bochkaga kirib sharsharadan tushgan va tirik qolgan! Kechalari sharshara rangli chiroqlar bilan yoritiladi.

Niagara — Eri ko'lidan Ontario ko'liga oqadigan Niagara daryosidagi 3 sharshara: Taqa (Kanada, 51 m, 790 m keng), Amerika va Kelin pardasi. Sekundiga 2 400–2 800 m³ — Shimoliy Amerikada eng kuchli; suvning 50–75% i GESlarga buriladi (4,4 GVt, dunyodagi birinchi yirik GES 1895-yilda Nikola Tesla tizimi bilan). 12 000 yil oldin muzlik chekinganda hosil bo'lgan; eroziya 11 km orqaga siljitgan (yiliga 1 m, hozir 30 sm); 50 000 yildan keyin Eri ko'liga yetadi. 1848-yilda muz tiqilib 30 soat to'xtagan. 1969-yilda Amerika sharsharasi o'rganish uchun 'o'chirilgan'. Yiliga 12 mln sayyoh. 'Buyuk ko'llar' suvining 20% i shu yerdan o'tadi.

Qiziq faktlar

• 1848-yilda Niagara 30 soat to'xtab qolgan — muz daryoni to'sgan.
• Sharshara yiliga 30 sm orqaga siljiydi — 50 000 yildan keyin ko'lga yetadi.
• Dunyodagi birinchi katta elektr stansiyasi Niagarada qurilgan — Tesla loyihasi.