Eman (dub)

1 000 yil yashaydigan o'rmon shohi

Eman — Yevropa o'rmonlarining shohi. U 300 yil o'sadi, 300 yil yashaydi, 300 yil qariydi — jami 1 000 yil! Bitta eman ustida 2 000 turdagi jonivor yashaydi — hasharotlar, qushlar, olmaxonlar. Emanning mevasi — yong'oqcha ('jelud'); olmaxonlar uni ko'mib, unutadi — shunday qilib yangi emanlar o'sadi. Eman yog'ochi juda mustahkam — undan kemalar qurilgan.

Oddiy eman (Quercus robur) — Yevropadan Kavkazgacha tarqalgan, 40 m gacha, 1 000+ yil yashaydigan bargli daraxt; O'zbekistonda tabiiy o'smaydi, lekin Toshkent bog'larida ekilgan. 'Kalit tur': bitta daraxtda 2 300 turdagi organizm (Buyuk Britaniyada tekshirilgan) — o'rmon ekotizimining tayanchi. 'Mast yil' hodisasi — har 5–10 yilda barcha emanlar bir vaqtda juda ko'p yong'oqcha beradi, hayvonlar hammasini yeb tugata olmaydi. Yog'ochi zich, chirimaydi — Angliya floti (1 kema = 2 000 eman), bochkalar (vino, viski ta'mi tanindan). Po'stlog'i teri oshlashda. Qadimgi keltlar, germanlar, slavyanlar uchun muqaddas daraxt. Eng qari emanlar: Stelmuje (Litva) ~1 500 yil, Buyuk Britaniyaning 'Major Oak'.

Qiziq faktlar

• Bitta eman daraxtida 2 300 turdagi jonivor yashaydi — kichik shahar!
• Bitta harbiy kema qurish uchun 2 000 eman kerak bo'lgan.
• Eman 1 000 yil yashaydi: 300 yil o'sadi, 300 yashaydi, 300 qariydi.