Evkalipt

Koalaning ovqati va dunyodagi eng baland gulli daraxt

Evkalipt — Avstraliyaning daraxti, koala faqat uning bargini yeydi! Barglari xushbo'y moy bilan to'la — shamollaganda tomizadigan dori shundan. Ba'zi evkaliptlar 100 metrgacha o'sadi — bu dunyodagi eng baland gulli daraxt. Evkalipt olovga chidamli: o'rmon yonganidan keyin po'stlog'i ostidan yangi novdalar chiqadi. Po'stlog'i har yili to'kiladi.

Evkaliptlar (700 dan ortiq tur) — Avstraliya o'rmonlarining 75 % i; Eucalyptus regnans (tog' kuli) — dunyodagi eng baland gulli daraxt, 100 m (Centurion, Tasmaniya, 100,5 m). Barglari efir moyi (evkaliptol) — antiseptik, koala va boshqa hayvonlar uchun zaharli, koala maxsus jigar fermentlari bilan hazm qiladi. Olov ekologiyasi: moyli barglar tez yonadi, lekin lignotuber (ildiz bo'g'zi) va epikormik kurtaklar yong'indan keyin qayta o'sishni ta'minlaydi, urug'lari faqat olovdan keyin ochiladi. Tez o'sadi (yiliga 2 m) — dunyo bo'ylab 20 million gektar plantatsiya (qog'oz, yog'och), lekin suvni ko'p ichadi va mahalliy turlarni siqadi. Yevkaliptli 'ko'k tuman' — Sidney yaqinidagi Blue Mountains nomi shundan. O'zbekistonda Surxondaryoda sinovda ekilgan.

Qiziq faktlar

• Eng baland evkalipt 100,5 m — 30 qavatli uydek.
• Evkalipt urug'lari faqat o'rmon yong'inidan keyin ochiladi.
• Evkalipt moyidan ko'tarilgan ko'k tuman Sidney yonidagi 'Ko'k tog'lar'ga nom bergan.