Asalari

Kichkina, lekin dunyoni boqadi

Asalari gullardan shirin nektar yig'ib, asal tayyorlaydi. Bitta qoshiq asal uchun asalari 4 000 ta gulga uchib boradi! Asalari boshqa arilarga gul qayerdaligini 'raqs' bilan aytadi. Asalarilar bo'lmasa, olma, gilos va bodring ham bo'lmasdi — ular gullarni changlatadi.

Asalari (Apis mellifera) — 20 000–60 000 aridan iborat koloniyada yashaydigan ijtimoiy hasharot: bitta ona ari (kuniga 2 000 tuxum), minglab ishchi (urg'ochi) va yuzlab erkak arilar. Ishchi ari 'chayqalish raqsi' orqali gul manzilini yo'nalish va masofa bilan bildiradi — hayvonot olamidagi eng murakkab 'til'lardan biri. Inson oziq-ovqatining uchdan bir qismi changlatuvchilarga bog'liq. 1 kg asal uchun asalarilar 4 mln gulni ziyorat qiladi va 150 000 km uchadi. O'zbekiston — Markaziy Osiyoda asalarichilik rivojlangan davlat; Farg'ona vodiysi va Toshkent viloyati tog' asali mashhur.

Qiziq faktlar

• Bitta asalari butun umrida 1 choy qoshiqning 1/12 qismicha asal tayyorlaydi.
• Asalari soniyasiga 200 marta qanot qoqadi — shundan 'g'ung'illash' chiqadi.
• Asalarilar rangni ko'radi, lekin qizilni ko'rmaydi — ultrabinafshani esa ko'radi!