Fayoztepa — Termiz budda ibodatxonasi

O'zbekistonda budda rohiblari yashagan joy

2 000 yil oldin Termiz yaqinida budda rohiblari yashagan! Fayoztepa — ularning ibodatxonasi va maktabi: bu yerda Buddaning tosh haykali, devoriy rasmlar va yozuvlar topilgan. O'sha davrda bu yer Kushon podshohligi edi va Buyuk Ipak yo'li orqali Hindistondan buddizm kelgan. Yaqinida Zurmala minorasi — O'zbekistondagi eng qadimgi qurilish (16 m) turibdi.

Fayoztepa — miloddan avvalgi I – milodiy III asrlardagi budda monastiri, Eski Termizdan 1 km shimoli-g'arbda; 1968–1976 yillarda L. Albaum qazigan. Uch qism: ibodatxona (stupa bilan), monastir (hujralar), oshxona-omborlar; 117 m × 34 m. Topilmalar: ohaktoshdan Budda va ikki rohib haykali (Kushon-Gandhara uslubi, hozir Toshkent tarix muzeyida), rangli devoriy suratlar (Budda hayoti, homiylar), braxmi, kxaroshti va baqtriya yozuvlari, sopol. Kushonlar (Kanishka, II asr) davrida Termiz — buddizmning Markaziy Osiyodagi markazi; Qoratepa (g'or monastiri), Zurmala stupasi (I–II asr, 16 m — O'zbekistondagi eng qadimgi qurilma) bilan majmua. III asrda Sosoniylar bosqinida vayron bo'lgan. 2000-yillarda Yaponiya (YUNESKO) yordamida konservatsiya qilingan. 'Termiz' nomi ehtimol yunoncha 'Thermos' (issiq) yoki sanskrit 'Taramato'dan.

Qiziq faktlar

• Termiz 2 000 yil oldin Markaziy Osiyoda buddizmning poytaxti bo'lgan.
• Zurmala minorasi (16 m) — O'zbekistondagi eng qadimgi qurilish.
• Fayoztepa Budda haykali hozir Toshkentdagi Tarix muzeyida.