Buyuk Xitoy devori

21 000 km uzunlikdagi tosh ajdar

Buyuk devor — insoniyat qurgan eng uzun inshoot: barcha qismlari bilan 21 000 km — bu Yerning yarmini aylanib chiqadigan masofa! Uni 2 000 yil davomida ko'chmanchilardan himoyalanish uchun qurishgan. Devor tog'lar ustidan ajdardek o'rmalab o'tadi. Har bir necha yuz metrda qo'riqchi minoralari bor — xavf paydo bo'lsa, tutun bilan xabar berishgan.

Buyuk Xitoy devori — mil. avv. VII asrdan XVII asrgacha turli sulolalar qurgan mudofaa inshootlari tizimi; 2012-yilgi o'lchovga ko'ra barcha qismlari 21 196 km. Qin Shixuandi (mil. avv. 221) birinchi bo'lib devorlarni birlashtirgan; hozir ko'rinadigan g'isht devorlar asosan Min sulolasi (1368–1644) davridan, uzunligi 8 850 km. Balandligi 6–8 m, kengligi 5–6 m; 25 000 ta qo'riqchi minorasi, tutun va olov signallari 1 kunda 800 km ga yetgan. Qurilishda millionlab askar va dehqon qatnashgan, ko'plari halok bo'lgan. Kosmosdan oddiy ko'z bilan ko'rinmaydi — bu afsona. Min devorining 30% i yo'qolgan. YUNESKO merosi (1987), yiliga 10 mln tashrif (Badalin, Mutianyu).

Qiziq faktlar

• Devor kosmosdan ko'rinmaydi — bu eng mashhur afsonalardan biri.
• G'ishtlarni yopishtirish uchun qorishmaga guruch yelimi qo'shilgan — shuning uchun 600 yil turibdi.
• Devor bo'ylab tutun signali 800 km ni bir kunda bosib o'tgan — o'sha davrning 'interneti'.