Petra

Qoyaga o'yilgan pushti shahar

Petra — tog' qoyalariga o'yib yasalgan shahar! Uning binolari qurilmagan, balki pushti toshdan tepadan pastga qarab o'yilgan. Shaharga faqat tor dara orqali kiriladi — devorlari 80 metr baland, kengligi 3 metr. Daraning oxirida to'satdan 'Xazina' — 40 metrli ulkan bino paydo bo'ladi. Petrani nabateylar 2 000 yil oldin qurgan, ular cho'lda suv yig'ish ustasi bo'lishgan.

Petra — Nabatey podsholigi poytaxti (mil. avv. IV asr – mil. 106), Iordaniya janubidagi qumtosh daralarida. Karvon savdosi (ziravor, xushbo'y moddalar) tufayli boylashgan; suv tizimi — 200 ta suv ombori, kanallar, to'g'onlar — cho'lda 30 000 kishini boqqan. Al-Xazna ('Xazina', 40 m) va Ad-Deyr ('Monastir', 47 m) — yunon-rim va sharq uslublari qorishmasidagi qoya fasadlari, tepadan pastga o'yilgan. 800 dan ortiq yodgorlik. 363-yilgi zilzila va savdo yo'llari o'zgarishi bilan tanazzulga uchragan; 1812-yilda shveytsariyalik Burkxardt G'arbga 'qayta ochgan'. 'Indiana Jons' filmida suratga olingan. YUNESKO merosi (1985), yangi 7 mo'jizadan biri.

Qiziq faktlar

• Petra binolari tepadan pastga qarab o'yilgan — tomdan boshlab!
• 'Xazina' aslida maqbara — ichida xazina yo'q, lekin nomi shunday qolgan.
• Nabateylar cho'lda yomg'ir suvini yig'ib, 30 000 kishilik shaharni boqqan.