Galapagos orollari

Darvinga evolyutsiyani ochib bergan orollar

Galapagos — okean o'rtasidagi vulqon orollari, hayvonlar u yerda odamdan qo'rqmaydi! Ulkan toshbaqalar (250 kg, 150 yil yashaydi), dengizda suzadigan iguanalar, ekvatorda yashaydigan pingvinlar — hammasi shu yerda. 1835-yilda yosh olim Charlz Darvin bu yerga kelib, har orolda qushlarning tumshug'i har xil ekanini ko'rdi va evolyutsiyani tushundi. Orollar nomi 'toshbaqa' degani.

Galapagos — Ekvadordan 1 000 km g'arbda, 'issiq nuqta' ustidagi 18 yirik vulqon oroli (eng yoshi 1 million yil, hozir ham otiladi — 2022 Vulf). Sovuq Gumboldt va iliq Panama oqimlari tutashuvi — pingvin va marjon yonma-yon. Izolyatsiya endemizmni tug'dirgan: 15 tur gigant toshbaqa (har orolda o'z shakli), Darvin vyuroklari (13 tur, tumshug'i ovqatga qarab), dengiz iguanasi, uchmaydigan baklan, Galapagos burguti. Darvin 'Bigl'da 5 hafta (1835) — 'Turlarning kelib chiqishi' (1859) uchun kalit dalil. YUNESKO merosining birinchi obyekti (1978). 1959 — milliy bog' (97 %), dengiz qo'riqxonasi 133 000 km². Xavf: kiritilgan turlar (echki, kalamush, mushuk — millionlab echki yo'q qilindi), turizm (270 000/yil), El-Ninyo. 'Yolg'iz Jorj' — 2012-yilda o'lgan oxirgi Pinta toshbaqasi.

Qiziq faktlar

• Galapagos — YUNESKO Jahon merosi ro'yxatidagi birinchi obyekt (1978).
• Bu yerda ekvatorda yashaydigan yagona pingvinlar bor.
• Darvin bu yerda atigi 5 hafta bo'lib, evolyutsiya nazariyasiga kalit topgan.