Katta Kanyon

Daryo o'yib yasagan 2 milliard yillik kitob

Katta Kanyon — Kolorado daryosi millionlab yil davomida toshni o'yib yasagan ulkan jarlik: 446 km uzun, 1,8 km chuqur! Uning devorlarida rang-barang qatlamlar bor — har qatlam Yer tarixining bir sahifasi. Eng pastdagi toshlar 2 milliard yoshda. Kanyon shunchalik kattaki, uni kosmosdan ko'rish mumkin.

Katta Kanyon (Arizona) — Kolorado daryosi 5–6 mln yil davomida Kolorado platosini o'yib hosil qilgan: 446 km uzunlik, 29 km gacha kenglik, 1 857 m chuqurlik. Devorlari 40 dan ortiq tosh qatlamini ochib beradi — Vishnu slanetslari (1,8 mlrd yil) dan Kaibab ohaktoshi (270 mln yil) gacha; geologlar uchun 'ochiq darslik'. Qatlamlar orasida 'Buyuk nomuvofiqlik' — 1 mlrd yillik yozuvlar yo'qolgan. Kanyonda 5 iqlim zonasi: tubida cho'l (+45 °C), tepasida qarag'ayzor va qor. Havasupay va Hopi xalqlari ming yillardan beri yashaydi. 1919-yildan milliy bog', yiliga 5 mln tashrif. Kondor — Amerikaning eng katta qushi shu yerda qayta tiklangan.

Qiziq faktlar

• Kanyon tubidagi toshlar 1,8 milliard yoshda — Yerning yarim umri.
• Kanyon tubida yoz, tepasida qish bo'lishi mumkin — 5 iqlim zonasi.
• Kanyonda gapirsangiz, aks-sado 10 soniyadan keyin qaytadi.