Yelloustoun

Dunyodagi birinchi milliy bog' — supervulqon ustida

Yelloustoun — dunyodagi birinchi milliy bog' (1872). U ulkan uxlab yotgan vulqon ustida joylashgan! Shuning uchun yer ostidan qaynoq suv otilib chiqadi — geyzerlar. 'Old Feytful' geyzeri har 90 daqiqada 40 metr balandlikka suv otadi. Rangli issiq buloqlar kamalakdek — ularni mayda bakteriyalar bo'yaydi. Bu yerda bizonlar, bo'rilar, ayiqlar erkin yuradi.

Yelloustoun milliy bog'i (8 991 km², Vayoming) 1872-yilda tashkil etilgan — dunyodagi birinchi. 640 000 yil oldin otilgan supervulqon kalderasi ustida joylashgan; ostida 60 km kenglikdagi magma kamerasi. Dunyodagi geyzerlarning yarmi (500 dan ortiq) shu yerda: Old Feytful (har 60–110 daqiqada, 30–55 m), Stimbot — eng balandi (90 m). Katta Prizmatik buloq (110 m) — issiqlikni sevuvchi bakteriyalar (termofillar) tufayli rangli; ularning fermenti (Taq polimeraza) PCR testlarini imkonli qildi. 1995-yilda bo'rilar qaytarilishi trofik kaskadga sabab bo'ldi. 1988-yilgi yong'in bog'ning 36% ini kuydirgan, o'rmon tabiiy tiklandi. Yiliga 4,5 mln tashrif. Kelgusi 'super otilish' ehtimoli yiliga 1:730 000.

Qiziq faktlar

• Yelloustoun ostida 60 km kenglikdagi magma 'ko'li' bor.
• Dunyodagi geyzerlarning yarmi Yelloustounda.
• Yelloustoun buloqlaridagi bakteriya fermenti tufayli COVID-testlar (PCR) ixtiro qilingan!