Pamukkale

Issiq suv yasagan oq 'paxta qal'a'

Pamukkale turkchada 'paxta qal'a' degani: tog' yon bag'ri qordek oppoq, lekin bu qor emas — tosh! Yer ostidan chiqadigan issiq suvda ohak erigan, u sovib toshga aylanadi va zinapoyasimon hovuzlar hosil qiladi. Hovuzlarda iliq (35 °C) ko'k suv turadi, unda yalangoyoq yurish mumkin. 2 000 yil oldin rimliklar bu yerda Hierapolis shahrini qurib, shifobaxsh suvda cho'milgan.

Pamukkale — Turkiyaning janubi-g'arbida, Menderes vodiysida 2,7 km uzunlik, 160 m balandlikdagi travertin terrasalar. 17 ta issiq buloq (35–100 °C), suv karbonat angidridga to'yingan va kalsiy bikarbonat eritgan; yuzaga chiqib CO₂ ni yo'qotadi va kalsiy karbonat cho'kadi — yiliga 1 mm; terrasalar 400 000 yil davomida shakllangan. Kalsiy bo'rsimon-oq, hovuzlar ko'k-yashil. Hierapolis (miloddan avvalgi II asr, Pergam shohligi, keyin Rim) — shifo kurorti: teatr (12 000 o'rin), nekropol (1 200 qabr), 'Plutonion' — CO₂ chiqadigan g'or ('do'zax eshigi', qushlar o'lgan). Kleopatra hovuzi — ustunlar orasida cho'milish. 1988 — YUNESKO (tabiiy + madaniy). 1990-yillarda mehmonxonalar suvni tortib, terrasalar qorayib ketdi — buzildi, hozir suv oqimi navbat bilan boshqariladi, poyabzalda yurish taqiqlangan.

Qiziq faktlar

• Pamukkale terrasalari yiliga 1 mm o'sadi — 400 000 yil davomida shakllangan.
• Rimliklar bu yerda 12 000 kishilik teatr va 'do'zax eshigi' g'orini qoldirgan.
• Terrasalarda faqat yalangoyoq yurish mumkin — poyabzal toshni buzadi.