Paxta (g'o'za)

'Oq oltin' — kiyimlaringiz shundan

Futbolkangiz, jinsi shimingiz, choyshabingiz — hammasi paxtadan! Paxta — g'o'za o'simligining mevasi: kuzda ko'sak ochilib, ichidan oppoq momiq tola chiqadi. O'zbekiston dunyodagi eng yirik paxta yetishtiruvchi davlatlardan. Bir dona futbolka uchun 200 gramm paxta kerak — bu 15 ta ko'sak. Paxta chigitidan yog' ham olinadi.

G'o'za (Gossypium, 4 madaniy tur; O'zbekistonda asosan G. hirsutum) — tolasi urug' atrofidagi tuk bo'lgan o'simlik; tola 95% sellyuloza. 7 000 yildan beri yetishtiriladi (Hindiston, Peru). O'zbekiston yiliga ~3 mln tonna paxta xomashyosi yetishtiradi — dunyoda 6–7-o'rin; sovet davrida 'paxta yakkahokimligi' Orol dengizi qurishiga sabab bo'lgan (sug'orish). 2020-yildan majburiy mehnat tugatildi va 'Cotton Campaign' boykoti bekor qilindi; hozir klasterlar tolani o'zida to'qimachilikka aylantiradi. Bir kg tola uchun 10 000 litr suv ketadi — tomchilatib sug'orish kengaymoqda. Chigitdan yog', kunjara; 'oq oltin' — iqtisodning asosi.

Qiziq faktlar

• Bitta futbolka = 200 g paxta = 15 ta ko'sak.
• Paxta tolasi — urug' atrofidagi tuk; u urug'ni shamolda uchirish uchun kerak.
• Qog'oz pullar ham paxtadan tayyorlanadi — dollar 75% paxta!