Xurmo palmasi

Cho'lning 'non daraxti' — 2 000 yillik urug' undi

Xurmo — cho'lda yashovchi odamlarning asosiy ovqati. Bitta palma yiliga 100 kg shirin xurmo beradi va 100 yil yashaydi. Xurmo shunchalik to'yimliki, sahroda sayohatchilar faqat xurmo va suv bilan haftalab yurgan. Eng qizig'i: olimlar 2 000 yillik xurmo urug'ini topib, ekishdi — va u unib chiqdi! Uni 'Metusalax' deb atashdi.

Xurmo palmasi (Phoenix dactylifera) — Mesopotamiya va Fors ko'rfazida 6 000 yil oldin madaniylashtirilgan eng qadimgi mevali daraxtlardan; Qur'on va Bibliyada ko'p tilga olinadi. 25 m gacha, 150 yil yashaydi; erkak va urg'ochi daraxtlar alohida — qadimdan qo'lda changlatiladi (ilk 'agrotexnologiya'). Meva 70% shakar, kaliy, tola — sahro karvonlarining energiya manbai. 2005-yilda Isroilda Masada qal'asidan topilgan 2 000 yillik urug' undirildi ('Metusalax') — unib chiqqan eng qadimgi urug'; keyin yana 6 tasi undi va 2020-yilda meva berdi. Dunyoda 9 mln tonna/yil: Misr, Saudiya, Eron. Barglaridan savat, tanasidan qurilish; 'hayot daraxti'. O'zbekistonda o'smaydi (sovuq), lekin Ramazon dasturxonining ajralmas qismi.

Qiziq faktlar

• 2 000 yillik xurmo urug'i unib chiqdi va 2020-yilda meva berdi!
• Xurmo 70% shakar — tabiiy 'energiya batareyasi'.
• Xurmo palmasini odamlar 6 000 yildan beri qo'lda changlatadi.