Yong'oq

Miyaga o'xshagan meva — vatani Markaziy Osiyo

Yong'oq mag'zi miyaga o'xshaydi — va u haqiqatan miya uchun foydali! Yong'oq daraxtining vatani — bizning tog'larimiz: Farg'ona va Qirg'izistonda dunyodagi eng katta yovvoyi yong'oqzorlar bor. Iskandar Zulqarnayn yong'oqni shu yerdan Gretsiyaga olib ketgan, shuning uchun ruslar uni 'yunon yong'og'i' deydi. Bitta daraxt 300 yil yashaydi va yiliga 100 kg yong'oq beradi.

Yong'oq (Juglans regia) — Markaziy Osiyo tog'lari va Eron kelib chiqishi; Arslonbob (Qirg'iziston, Farg'ona vodiysi cheti) — 11 000 gektarlik dunyodagi eng katta yovvoyi yong'oqzor, O'zbekistonda Chotqol va Farg'ona tizmalarida ham tabiiy o'rmonlar bor. 30 m gacha, 300–400 yil yashaydi. Mag'zi omega-3 yog' kislotalari (o'simliklar ichida eng boy), E vitamini, antioksidantlarga boy — 'miya ovqati'. Barglari yuglon moddasi ajratadi — ostida boshqa o'simliklar o'smaydi (allelopatiya). Yog'ochi mebel va qurol dastasi uchun qimmat. Xitoy, AQSH (Kaliforniya), Eron — asosiy ishlab chiqaruvchilar; O'zbekiston yiliga 20 000 tonnadan ortiq yetishtiradi va eksport qiladi.

Qiziq faktlar

• Dunyodagi eng katta yovvoyi yong'oqzor Farg'ona vodiysi chetida — Arslonbobda.
• Yong'oq daraxti ostida boshqa o'simlik o'smaydi — barglari 'zaharli' modda chiqaradi.
• Yong'oq daraxti 400 yil yashab, meva beraveradi.