Kakao daraxti

Shokolad o'sadigan daraxt

Shokolad daraxtda o'sadi! Kakao daraxtining mevasi to'g'ridan-to'g'ri tanasida osilib turadi — futbol to'pidek, ichida 40 ta achchiq urug'. Urug'larni quritib, qovurib, maydalab shokolad tayyorlashadi. Qadimgi atsteklar kakao urug'ini pul o'rnida ishlatgan: 100 ta urug' = 1 ta xo'roz! Shokoladni ular achchiq ichimlik sifatida ichgan.

Kakao (Theobroma cacao — 'xudolar taomi') — Amazonka o'rmonlaridan, 5 000 yil oldin Ekvadorda madaniylashtirilgan; mayya va atsteklar 'shokolatl' ichimligini tayyorlagan, urug'lar pul bo'lgan. Kauliflora — gullar va mevalar to'g'ridan-to'g'ri tanada; changlatuvchisi — 2 mm li mayda pashshalar (Forcipomyia). Meva 30–50 urug'li; fermentatsiya (5 kun) va qovurish ta'mni beradi. Dunyoda 5,5 mln tonna/yil, 70% i G'arbiy Afrikada (Kot-d'Ivuar, Gana), lekin shokoladni asosan Yevropa yeydi. Ekvatordan 20° ichida, soyada o'sadi. Kasalliklar va iqlim isishi xavf; bolalar mehnati — soha muammosi. Kakaoda teobromin — itlar uchun zaharli.

Qiziq faktlar

• Atsteklar uchun 100 ta kakao urug'i = 1 ta xo'roz — shokolad pul edi!
• Kakao gulini 2 mm li mayda pashsha changlatadi — u bo'lmasa shokolad yo'q.
• Shokolad itlar uchun zaharli — kakaodagi teobromin tufayli.