Qovun

O'zbekistonning shirin faxri

O'zbek qovuni dunyodagi eng shirin qovun hisoblanadi! Uning 100 dan ortiq navi bor: 'Gurvak', 'Amiri', 'Torpedo', qishgacha saqlanadigan 'Qorabosh'. Issiq quyosh va quruq havo qovunni shakarli qiladi. Qadimda qovunni Toshkentdan Moskvaga qo'rg'oshin qutilarda muz bilan olib borishgan — shohlarga sovg'a. Qovun 90 % suv, lekin juda shirin.

Qovun (Cucumis melo) — qovoqdoshlar oilasidan, kelib chiqishi Afrika va Janubi-G'arbiy Osiyo; Markaziy Osiyo — ikkilamchi kelib chiqish markazi, bu yerda 2 000 yildan beri ekiladi va eng ko'p navlar shakllangan (Vavilov). O'zbekiston qovunlari shakar miqdori (15–18 % Brix) bilan mashhur: keskin kontinental iqlim — issiq kun, salqin tun, kam yomg'ir. Navlar: yozgi (Gurvak, Amiri), kuzgi va qishki (Qorabosh, Bexi — 5 oy saqlanadi). Ibn Sino 'Tib qonunlari'da qovunni dori sifatida tavsiflagan. Kunlik iste'mol: C vitamini, kaliy, foliy kislota. Xorazm, Buxoro, Sirdaryo — asosiy hududlar; yiliga 1 million tonnadan ortiq. Rossiya va Qozog'istonga eksport qilinadi.

Qiziq faktlar

• O'zbekistonda 100 dan ortiq qovun navi bor, ba'zilari qishgacha saqlanadi.
• Qadimda qovunni Moskvaga muzli qutilarda podshohlarga yuborishgan.
• Ibn Sino qovunni dori deb yozgan.