Choy

Dunyoda suvdan keyin eng ko'p ichiladigan ichimlik o'simligi

Ko'k choy ham, qora choy ham bitta butadan — choy butasidan olinadi! Farqi — bargini qanday quritishda. Choy 5 000 yil oldin Xitoyda kashf etilgan: afsonaga ko'ra, imperatorning qaynoq suviga barg tushib ketgan. O'zbekistonda choy o'smaydi, lekin biz uni ko'p ichamiz — mehmonga birinchi choy beriladi. Choy butasi tog'larda, tumanli joyda yaxshi o'sadi.

Choy (Camellia sinensis) — doim yashil buta, vatani Xitoy janubi-g'arbi va Assam; 1–2 m balandlikda kesib o'stiriladi (yovvoyi 15 m). Barglar tarkibidagi kofein va katexinlar; qayta ishlash: ko'k choy — bug'lab oksidlanish to'xtatiladi, qora — barglar to'liq oksidlanadi (fermentatsiya), ulun — qisman. Yiliga 6,5 million tonna: Xitoy, Hindiston, Keniya, Shri-Lanka yetakchi. 1 000–2 000 m tog' yon bag'irlari, tuman va yomg'ir sifatni oshiradi (Darjiling, Uji). Britaniya XIX asrda Xitoydan urug' va bilimni yashirincha olib chiqib, Hindistonda plantatsiyalar qurgan. O'zbekistonda choy — mehmondorlik ramzi: ko'k choy (yozda), qora choy (Toshkentda); choyxona madaniyati. Import Xitoy, Hindiston, Shri-Lankadan.

Qiziq faktlar

• Ko'k va qora choy bir xil butadan — farqi barg qanday quritilganida.
• Choy suvdan keyin dunyoda eng ko'p ichiladigan ichimlik.
• Choy butasi yovvoyi holda 15 m daraxt bo'lib o'sadi.